Ankara Anlaşması – 12 Eylül 1963
Ankara Anlaşması Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında ekonomik ilişkilerin geliştirilmesini amaçlayan temel anlaşmadır.
Anlaşmanın özellikle 13. ve 14. maddeleri, ilerleyen dönemde Türk vatandaşlarının yerleşme ve hizmet sunma alanındaki haklarının hukuki temelini oluşturmuştur. İngiltere'nin resmi ECAA rehberinde de bu maddelerin yerleşme özgürlüğü ve hizmet sunma özgürlüğündeki kısıtlamaların kaldırılması sürecine ilişkin olduğu belirtilmektedir.
Katma Protokol – 23 Kasım 1970
1970 yılında imzalanan Katma Protokol, Ankara Anlaşması'nın ekonomik hükümlerinin nasıl uygulanacağını daha ayrıntılı şekilde düzenledi.
Türk vatandaşları açısından en önemli hükümlerden biri 41. maddedir.
Katma Protokol Madde 41
Madde 41'in temel mantığı “standstill”, yani mevcut durumun Türk vatandaşlarının aleyhine yeni kısıtlamalarla geriye götürülmemesidir.
Avrupa Birliği Adalet Divanı'nın yorumuna göre üye devletler, Katma Protokol'ün yürürlüğe girdiği tarihten sonra Türk vatandaşlarının yerleşme ve hizmet sunma özgürlüğünü kullanmasını daha zorlaştıran yeni kısıtlamalar getiremez.
Bu nedenle konu sadece “Türk vatandaşlarına özel bir girişimci vizesi” şeklinde değerlendirilmemelidir. Esas mesele, ilgili ülkede belirli tarihte mevcut olan kuralların sonradan Türk vatandaşlarının aleyhine ağırlaştırılıp ağırlaştırılamayacağıdır.
Hollanda'da Türk vatandaşlarının iş kurma hakkı
Hollanda, Ankara Anlaşması bakımından bugün hâlâ önemli ülkelerden biridir.
Hollanda Göç ve Vatandaşlık Dairesi IND, 31 Temmuz 2026 tarihinde güncellediği resmi sayfasında Ankara Anlaşması'nın Türk vatandaşları ve self-employed (serbest çalışan/girişimci) kişiler bakımından uygulanmaya devam ettiğini açıkça belirtmektedir.
Hollanda'da Türk vatandaşı olarak iş kurabilir miyim?
Evet.
Türk vatandaşı olarak Hollanda'da kendi işinizi kurmak ve serbest meslek sahibi olarak faaliyet göstermek için Ankara Anlaşması kapsamında özel kurallar bulunmaktadır. IND
En önemli avantaj nedir?
Hollanda'da normal girişimci başvurularında kullanılan puan sistemi Türk vatandaşlarına uygulanmamaktadır.
IND'nin açıklamasına göre Hollanda Enterprise Agency (RVO), Türk vatandaşının iş planını değerlendirirken normal girişimci sistemindeki puanlama yöntemini kullanmaz.
Bunun yerine iş planında özellikle şu konular değerlendirilir:
İşletmenin finansal olarak sağlıklı olması
Hollanda'da ihtiyaç duyulan bir hizmet veya ürün sunması
Hollanda ekonomisinin gelişmesine katkı sağlaması
Serbest piyasa içerisinde başarılı olabilmesi
Hollanda ekonomisi veya işgücü piyasasını olumsuz şekilde bozmaması
Ayrıca iş planının finansal açıklamalar içermesi gerekir. IND
Sadece şirket kurmak yeterli mi?
Hayır.
Gerçek ve fiili bir ekonomik faaliyet yürütülmesi gerekir. Dolayısıyla yalnızca şirketi veya işletmeyi kâğıt üzerinde kurmak yeterli değildir.
Türk vatandaşlarına başka hangi kolaylıklar var?
Ankara Anlaşması kapsamında Hollanda'da Türk vatandaşları için bazı göçmenlik kurallarında daha avantajlı uygulamalar bulunmaktadır.
Örneğin IND, Türk vatandaşlarının bazı oturum başvurularında daha düşük başvuru ücretlerinden yararlanabildiğini belirtmektedir.
Hollanda'da hangi haklardan yararlanılabilir?
Türk vatandaşı açısından temel başlıklar şunlardır:
İş kurma / serbest meslek
Hollanda'da kendi işinizi kurarak self-employed olarak faaliyet gösterebilme imkânı vardır.
İş planının değerlendirilmesi
Normal girişimci puan sistemi Türk vatandaşlarına uygulanmaz. RVO iş planını farklı kriterlerle değerlendirir.
Hizmet sunma
Türkiye'de bulunan bir Türk şirketinin Hollanda'da geçici olarak ticari veya endüstriyel hizmet sunması da Ankara Anlaşması kapsamında ayrıca düzenlenmektedir.
Aile hakları
Belirli şartlarla Türk çalışanların ve self-employed kişilerin aile üyeleri de Ankara Anlaşması kapsamındaki haklardan yararlanabilir. IND eş/partner ve çocuklar bakımından özel hükümler bulunduğunu belirtmektedir.
Oturum
İş kurma faaliyeti ve diğer şartlar karşılandığında buna bağlı oturum hakkı elde edilebilir.
İngiltere'de Ankara Antlaşması İş Kurma Vizesi
İngiltere açısından çok önemli bir tarih ayrımı vardır.
Eskiden Türk vatandaşları için Turkish Businessperson Visa / ECAA Businessperson olarak bilinen Ankara Anlaşması temelli iş kurma yolu bulunuyordu.
Fakat yeni başvurular kapatılmıştır.
İngiltere hükümetinin güncel sayfası açıkça:
“New applications for the Turkish Businessperson visa have closed.”
demektedir. Yani bugün Türkiye'den ilk kez başvurarak eski Ankara Anlaşması İngiltere iş kurma vizesine başlamak mümkün değildir.
Ankara Antlaşması hangi ülkelerde geçerli olabilir?
Burada “Ankara Antlaşması hangi ülkelerde geçerli?” sorusunun cevabını AB üyeliği ve ilgili ülkenin Ankara Anlaşması/Katma Protokol kapsamındaki durumu üzerinden değerlendirmek gerekir.
Ankara Anlaşması'nın AB ile ilişkili olması nedeniyle temel olarak AB üyesi devletler bakımından gündeme gelir.
Örneğin:
Hollanda: Ankara Anlaşması hakları uygulanıyor.
Almanya: Ankara Anlaşması ve Katma Protokol kaynaklı Türk vatandaşlarına ilişkin haklar gündeme gelebilir.
Fransa: İlgili AB–Türkiye Ortaklık hukuku kapsamında değerlendirilir.
Belçika: İlgili AB–Türkiye Ortaklık hukuku kapsamında değerlendirilir.
Avusturya: İlgili AB–Türkiye Ortaklık hukuku kapsamında değerlendirilir.
İtalya: İlgili AB–Türkiye Ortaklık hukuku kapsamında değerlendirilir.
İspanya: İlgili AB–Türkiye Ortaklık hukuku kapsamında değerlendirilir.
Portekiz: İlgili AB–Türkiye Ortaklık hukuku kapsamında değerlendirilir.
Yunanistan: İlgili AB–Türkiye Ortaklık hukuku kapsamında değerlendirilir.
Ancak burada çok önemli bir nokta var:
“AB ülkelerinin tamamında Türk vatandaşlarına Hollanda'daki gibi doğrudan Ankara Antlaşması iş kurma vizesi verilir” demek doğru değildir.
Her ülkede 41. maddenin uygulanması, ilgili ülkenin 1 Ocak 1973'teki veya Katma Protokol bakımından ilgili tarihteki ulusal mevzuatına, sonraki ABAD kararlarına ve kişinin yapmak istediği faaliyete göre incelenir. ABAD'ın içtihadında da esas mesele, sonradan getirilen kısıtlamanın önceki duruma göre yeni bir kısıtlama olup olmadığıdır.
Türk vatandaşlarının temel hakları
Ankara Anlaşması ve Katma Protokol kapsamında konuyu genel olarak şu başlıklarda değerlendirmek mümkündür:
Yerleşme hakkı
Türk vatandaşlarının AB ülkelerinde ekonomik faaliyet yürütmek amacıyla yerleşmesine ilişkin haklar.
İş kurma hakkı
Kişinin kendi adına ticari veya mesleki faaliyet yürütmesi.
Serbest meslek
Self-employed olarak faaliyet gösterebilme.
Hizmet sunma hakkı
Türkiye'deki bir şirketin veya hizmet sağlayıcının belirli şartlarla AB ülkesinde hizmet sunması.
Yeni kısıtlamalara karşı korunma
Katma Protokol Madde 41'deki standstill hükmü nedeniyle, ilgili tarihte mevcut olmayan ve Türk vatandaşlarının ekonomik faaliyetini daha zorlaştıran yeni kısıtlamaların hukuki açıdan ayrıca değerlendirilmesi.
Aile hakları
Bazı durumlarda iş kuran veya çalışan Türk vatandaşlarının aile üyeleri açısından da Ankara Anlaşması kaynaklı haklar ortaya çıkabilir.
0 Yorumlar